tajemnicebogow@wp.pl


PANTEON BOGÓW SŁOWIAŃSKICH

Perun
Bóg piorunów, błyskawic i grzmotów. Czczony przez wszystkich Słowian, a także Bałtów, czego dowiodły badania językoznawcze. Na Rusi za czasów Włodzimierza Wielkiego naczelne bóstwo państwa. Za dom boży Peruna, jak wynika z opisów Hieronima z Pragi (XV w.) szerzącego chrześcijaństwo na Litwie, uważano najstarszy dąb w lesie. Bronią Peruna w tradycji bałtosłowiańskiej jest kamienny piorun, zwany strzałą bożą, piorunową strzałą lub piorunowymi prątkami. Był on utożsamiany z belemnitami (skamielinami mięczaków) bądź z fulgurytami (szkliwem kwarcowym wytopionym przez piorun). M.in. na Mazurach odróżniano fulguryty od innych kamieni i nazywano je bożymi prątkami. Uważano je za dar losu. Wkładano do kolebki niemowlęcia, pocierano nimi wymiona krów, gdy traciły mleko. Wśród Słowian południowych umieszczano je pod dachem, by chroniły domostwo przed piorunami. Używano ich także w leczeniu chorób oczu, boleściach itp. Broń Perunowa zabezpieczała i chroniła również przed nieczystą siłą. Do dziś przetrwał ogólnosłowiański obyczaj uderzania po głowie kamieniem, gdy rozlegnie się pierwszy grzmot wiosenny. Na Ukrainie wypowiada się słowa "kamiń hołowa", by nadać głowie odporność kamienia. W zachowanych wątkach mitologicznych Perun jawi się jako najwyższy bóg słowiański. W wyobrażeniach ma rysy patriarchalne, podobnie jak w innych religiach Mitra, Ahura Mazda, Zeus, Jupiter. Jest jakby obrazem "ojca" przeniesionym w sferę sacrum. Współcześnie kult Peruna został w Polsce odnowiony przez Polski Kościół Słowiański z siedzibą w Ciechocinku oraz Rodzimy Kościół Polski z siedzibą w Warszawie. Podstawą doktrynalną obu Kościołów jest wiara w "istnienie jednego boga", sławionego pod różnymi imionami: Peruna, Swaroga, Swarożyca, Welesa, Rygiela i Świętowita.

Welles (Wołos)
Bóg pól, bydła i bogactwa, władca chorób, opiekujący się też zmarłymi. Przedstawiany był w postaci czarnego kozła lub starca z długą brodą. Według mitu ukradł niebiańskie bydło płodności, a w walce o nie zwyciężył go Perun. Posągi Wellesa wznosiły się m.in. na placach targowych w Kijowie, Nowogrodzie Wielkim, Rostowie.

Świętowit
Naczelne bóstwo Słowian połabskich Ranów, czczone głównie w Arkonie na Rugii, a także na Wolinie. Przedstawiany jako postać o czterech głowach lub czterech twarzach. Ze Świętowitem pierwotnie wiązały się rytuały świąt urodzaju, przede wszystkim obchodzone na początku września dożynki. Wraz ze wzrostem znaczenia kultu Świętowita stał się bóstwem wojny, urodzaju, losu i przepowiedni. Jego symbolami były: duży róg do picia (corocznie napełniany winem), biały rumak i wielki miecz. W 1848 na dnie Zbrucza znaleziono prawie 3-metrowej wysokości, rzeźbiony, kamienny posąg, przypominający z opisu Świętowita. Zabytek eksponowany jest w Muzeum Archeologicznym w Krakowie.

Jarowit
Bóg wojny, a także bóstwo lokalne czczone w Holandii i Wołogoszczy (obecnie Volgast, Niemcy), gdzie w świątyni wisiała tarcza poświęcona Jarowitowi.

Trzygłów (Trygław)
Bóstwo słowiańskie czczone w Szczecinie, Brennie i na wyspie Wolin. W Szczecinie, w głównej świątyni, znajdował się jego posąg o 3 głowach, symbolizujących władzę Trzygłówa nad niebem, ziemią i światem podziemnym. Identyfikowany z ogólnosłowiańskim Swarożycem lub Welesem. Wkrótce po zajęciu Szczecina (1121) przez Bolesława III Krzywoustego świątynię Trzygłówa zniszczono, a głowę z posągu bożyszcza misjonarze odesłali papieżowi Kalikstowi II.

Swarożyc
Solarne bóstwo słowiańskie, najprawdopodobniej syn Swaroga. Jego kult, wg niektórych badaczy, był powszechny w całej Słowiańszczyźnie, poświadczony jest jednak tylko dla Luciców-Redarów, u których był naczelnym bóstwem, czczonym w Radogoszczy także pod imieniem Radogosta. Obok niego czczony był drugi syn Swaroga - Dadźbóg ("dawca bogactwa").

Swaróg
Bóg słońca, nieba, ognia i kowalstwa, patron czynności agrarnych Słowian. Jedno z głównych bóstw Słowiańszczyzny wschodniej i zachodniej. Wg kronikarzy niemieckich (Thietmara, Adama z Bremy, XI w.) Swaróg był naczelnym bóstwem Redarów, miał świątynię w Radogoszczy. Z Swarogiem związany jest Swarożyc, najprawdopodobniej jego syn.

Wodnice
Rodzaj boginek, demony wodne.

Wampiry
Demoniczne istoty, pierwotnie występujące w postaci nietoperzy lub ptaków (wcielały się w nie duchy zmarłych zbrodniarzy, kacerzy czy innych osób wyklętych), później określane jako "żywe trupy", które nocą wysysały krew z żył swoich ofiar, sprawiając, że stawały się one kolejnymi wampirami. Nie rzucały cienia, nie znosiły zapachu czosnku, a zabijało je światło słońca lub osikowy kołek wbity w serce.

Rod
Bóg uosabiający ród jako podstawową jednostkę społeczną. Unosił się w powietrzu i rzucał na ziemię grudy, z których rodziły się dzieci. Składano mu ofiary, głównie miód i gotowaną kaszę.

Rodzianice
Demony losu. Bóstwa opiekuńcze rodziny, obdarzające płodnością, przesądzające o losie noworodków. Czczono je wraz z bogiem Rodem.

Dziewanna
Bóstwo łowów, opiekunka lasów i zwierzyny, utożsamiana przez J. Długosza z rzymską Dianą.

Strzyga
Czarownica, wiedźma, która pod postacią ptaka żywi się krwią ludzką i swymi czarami szkodzi ludziom (np. odbiera krowom mleko). Wyobrażenie strzyg jest pochodzenia italskiego (w języku łacińskim nazywały się striges).

Strzybóg
Bóstwo czczone na Rusi i wymienione w kronice Nestora. Powieść minionych lat (XII w.). Prawdopodobnie bóg wiatrów.


Artykuł opracowano na podstawie: Multimedialna Encyklopedi Powszechna PWN, edycja 2003

Powrót do: Słowianie



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl