tajemnicebogow@wp.pl


MITOLOGIA SŁOWIAN - WPROWADZENIE

Mitologia Słowian, współistnienie wierzeń tradycyjnych i wnoszonych, stapianie ich w jedną kulturę świadomości społecznej trwa wśród narodów słowiańskich od dawna (do X w.); najczytelniejsze przykłady: wianki puszczane na wodę, topienie Marzanny, wypiekanie obrzędowego kołacza na wesele, ognie rozpalane w noc świętojańską, przywoływanie deszczu w czas posuchy, modły wznoszone do bóstw i pogańskich bogów, wśród których najważniejszy był Perkun, bóg niebios, piorunów i grzmotów.

Istniały też mity o stworzeniu i zachowaniu ładu świata (wątek oceaniczny wód prabytu, nurkowanie diabła na dno morza).

Słowiańscy bogowie: Światowid, Rujewit, Jarowit-Jaryło, pełnili funkcję “obrazów ojca” – archetypu przywódcy plemienia, rodziny, zapewniając dobrobyt wspólnoty rodowej; Weles – bóg magii, przysięgi i zaświatów; bóstwa bliskoznaczne: Trzygłów (szczeciński) oraz słoneczne i ogniowe: Swaróg, Swarożyc, Radogost, Dadźbóg – zapewniały płodność sił przyrody w służbie człowiekowi.

Typowe obrzędy domowe wśród narodów słowiańskich: modlitwy, stawianie ołtarzy ofiarnych, rzeźb sakralnych, kamiennych słupów (np. w Strzelnie przed kościołem Św. Trójcy); wiara w duszki leśne: wilkołaki, boginki leśne, dziewanny, dziki; cykliczny obrzęd Kupały w noc świętojańską: styk przesilenia nocy z dniem witano wieńcami plecionymi z ziół i kwiatów, przy ognisku, w korowodzie tanecznym. Duchy domowe przyjazne, pożyteczne przebywały przy piecu, ognisku, w kącie, na strychu, także w zagrodzie; duchy rodzinne “duszyczki”, “bożęta domowe”.

Słowianie czcili też święte gaje, drzewa ze wzgórzami (Ślęza, Łysiec w Górach Świętokrzyskich).

Nawrót do mitologii Słowian pojawił się w kulturze romantycznej (Z. Dołęga-Chodakowski), gdy wyłowiono ze Zbrucza na Kresach posąg Światowida (1848). Niemniej J. Lelewel w artykule Cześć bałwochwalna Słowian i Polski (1857) oraz A. Brückner (Mitologia Słowian, Mitologia Polski, 1924) zadali cios romantycznemu pojmowaniu mitologii Słowian. Kulturowe dziedzictwo mitologii Słowian zapisane w tradycji ustnej, w opowieściach mitycznych, legendach, podaniach, baśniach, niezwykłych skojarzeniach poetyckich oddziałuje na przeżycia i poznanie człowieka.

Mitologia Słowian jest przedmiotem zainteresowania archeologów, etnografów, etnologów.
Artykuł pochodzi z: Multimedialna Encyklopedi Powszechna PWN, edycja 2003

Powrót do: Słowianie



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl