tajemnicebogow@wp.pl


RÓŻOKRZYŻOWCY

Różokrzyż (różokrzyżanizm, różokrzyżostwo) to nurt ezoteryki chrześcijańskiej, wedługg legendy założony przez Ch. Rosenkreutza (1378-1484), w którego nazwisku zawiera się centralny symbol różokrzyża. Po powrocie z wędrówek na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej miał on założyć w swej ojczyźnie Bractwo Różokrzyża (Fraternitatis Rosae Crucis). Reguły Bractwa wymagały, aby:
  1. każdy z jego członków nie praktykował innego zawodu poza zawodem uzdrowiciela, leczącego chorych bez pobierania opłat;
  2. nie wyróżniając się, nosił strój, jaki noszą mieszkańcy jego kraju;
  3. co roku w dniu Ducha Świętego brał udział w spotkaniu braci;
  4. zadbał o znalezienie swego następcy;
  5. słowo różokrzyż służyło każdemu bratu jako hasło, pieczęć i podpis;
  6. Bractwo trwało w ukryciu przez 100 lat;
  7. korzystać z nauk Ojca;
  8. dać nową podwalinę pod gmach Prawdy;
  9. pozwolić każdemu brać w tym udział;
  10. żyć w Prawdzie;
  11. nie przejmować się ubóstwem, głodem i starością;
  12. żyć w każdej chwili, jakby żyło się tu odwiecznie;
  13. trzymać się jednego miejsca;
  14. czytać Liber Mundi;
  15. budzić zachwyt narodów, duchów i książąt;
  16. wiedzieć, że "Bóg powiększył liczbę naszych członków".
Symbol różokrzyża w interpretacji R. Steinera wyraża śmierć popędów przez ich przemianę (Krzyż) w czystą Różę ducha. Za swego ducha opiekuńczego różokrzyż uważa Eliasza Artystę, który powróci po dokonaniu się czasów wraz z Henochem.

Różokrzyż rozwijał się w okresie renesansu i reformacji. Jego ezoterycznym rdzeniem była panzofia, umysłowy ruch obejmujący zarówno przedstawicieli gnozy (Paracelsus), jak i mistyki (S. Franck, K. Schwenckenfeld, V. Weigel, przede wszystkim jednak J. Boehme) i magii (Trithemius, Agrippa von Nettesheim, Faust), a także alchemii. Głosicielem, a według niektórych właściwym twórcą różokrzyża był protestancki duchowny J.V. Andreae (1586-1654), jako autor podstawowych dzieł różokrzyżowych: Allgemeine und General-Reformation der gantzen Welt. Beneben der Fama Fraternitatis des loblichen Ordens des Rosenkreutzes, an alle Gelehrte und Haupter Europae geschriben ['powszechna i generalna reformacja całego świata. A także Fama Fraternitatis chwalebnego Zakonu Różokrzyża napisana z myślą o wszystkich uczonych i władcach Europy'] (1614), Fama Fraternitatis R.C. Das ist Gerucht der Bruderschaft des Hochloblichen Orden R.C. An alle Gelehrte und Haupter Europae. Beneben derselben lateinischen Confession... Von einem des Lichts, Wahrheit und Frieden liebhabenden und begierigen Philomago ['Fama Fraternitatis R.C. To jest głos Bractwa wielce chwalebnego Zakonu R.C. Do wszystkich uczonych i władców Europy. Wraz z confessio łacińskim tego samego Bractwa... Przez żarliwie miłującego i spragnionego światła, prawdy i pokoju Philomaga'] (1615). W 1616 r. pojawiło się anonimowe dzieło Chymische Hochzeit Christiani Rosenkreutz. Anno 1459. W swej Autobiografii Andreae oświadczył, że napisał tę rozprawę w 1601 r. General-Reformation jest satyryczną opowieścią o tym, jak Apollo wezwał 7 mędrców z Grecji wraz z Katonem i Seneką do Delf, aby znaleźć środek zaradczy na ludzką niewolę. Fama Fraternitatis przedstawia dzieje powstania Bractwa Różókrzyża, życiorys Rosenkreutza i historię jego śmierci. Opowiada też o odkryciu jego grobu z proroczym napisem Post CXX annos patebo ['po 120 latach otworzę']. W domu Ducha Świętego, gdzie znajdował się grobowiec Rosenkreutza, umieszczono szereg chrześcijańskich sentencji: Jesus mihi omnia ['Jezus dla mnie wszystkim'], Libertas Evangelii ['wolność Ewangelii'], Dei Gloria intacta ['nienaruszalna chwała Boga'], Ex Deo nascimur, in Jesu morimur, pers Spiritum Sanctum reviviscimus ['z Boga się rodzimy, w Jezusie umieramy, przez Ducha Świętego zmartwychwstaniemy']. Tekst ten wyznaje Jezusa Chrystusa, stwierdza, że Bractwo przyjmuje oba sakramenty pierwotnego i odnowionego Kościoła, a jego filozofią jest ta, którą otrzymał Adam po upadku i którą praktykował Mojżesz i Salomon. Oświadcza dalej, że alchemia jest jedynie "pracą uboczną", ale kamień filozoficzny jest niewątpliwie "klejnotem Światła". Wreszcie za najwyższy swój cel stawia zbawienie dusz i wskazywanie dróg do prawdziwej mądrości. W konkluzji zaprasza europejskich uczonych do zapoznania się z ideami Bractwa i nawiązania z nimi kontaktu. Fama kończy się dewizą Sub umbra alarum tuarum, Jehova ['w cieniu twych skrzydeł, Jahwe']. Confessio Fraternitatis Rosae Crucis ma charakter apokaliptyczny i antypapieski. Ujawnia imię założyciela Bractwa i lata jego życia. Oświadcza, ze Bractwo ma wznowić wiek szczęścia "po nocy Saturna". Wtedy wszystko, co było ukryte, będzie ujawnione. Ludzie nie będą cierpieć ani głodu, ani nędzy, ani choroby. Zbawienie przez Chrystusa spełni się we wnętrzu człowieka, przez wyrzeczenie się samego siebie, oczyszczenie wewnętrzne i miłość bliźniego. Chymische Hochzeit to szczegółowy wykład sztuki przemiany metali, będący symbolicznym opisem wznoszenia się duszy po kolejnych stopniach ku wtajemniczeniu.

Pisma różokrzyżowe trafiły w Europie na podatny grunt przede wszystkim w duchowej elicie szukającej Boga poza wszelkimi instytucjami, a także wśród protestantów zawiedzionych niekonsekwencją i kostnieniem reformacji. Zwolennicy różokrzyża, jak: Michael Maier, Robert Fludd, Teophil Schweighardt, Ireneus Agnostus, Rhodophilus Staurophorus, Julius Sperber, Heinrich Madathanus, Michel Potier i Eugenius Philalethus, starli się w polemice z jego wrogami, jak: Gabriel Naude, Francois Garasse, Andreas Libavius. Zarazem jednak zainteresowanie różokrzyżem przejawiał Kartezjusz, pokrewne mu idee żywił F. Bacon, a faktycznym członkiem Bractwa był G.W. Leibniz. Wojna trzydziestoletnia (1618-48) zmusiła Bractwo do zejścia do "podziemi" kultury europejskiej. Ale już pod koniec XVII i w XVIII w. idee różokrzyża zadomowiły się w okultystycznym nurcie wolnomularstwa, zwłaszcza w jego nurcie templariuszowskim. Paralelnie idee te ożywiły stworzone 1710 przez S. Richtera (Sincerus Renatus) Bractwo Zakonu Złotego Krzyża i Różokrzyża, znalazły wyraz w traktacie Thessaurus Thesaurorum, zainspirowały również działalność J.G. Toeltiusa i J.H. Schmidta (Hermanna Fictulda). Odrebną sprawą była działalność Zakonu Złotego Krzyża Starego Obrządku, którego założycielami byli J.R. von Bischoffwerder i J.C. Wollner, w latach 1786-97 faktyczni reakcyjni dyktatorzy Prus. W XVIII-XX w. idee różokrzyża i niektóre jego praktyki wywarły duży wpływ na takich myślicieli i twórców europejskich jak: J.W. von Goethe (z jego alternatywnym przyrodoznawstwem i programowym poematem Geheimnisse), J.G. von Herder, Ch.M. Wieland, F. Schiller, W.A. Mozart, Z. Werner, J. von Arnim, S. George, H. von Hofmannsthal, V. Hugo, Ch.E. Nodier, G. de Nerval, M. Nowikow, A. Błok czy A. Bieły.

W XIX i XX w. powstało szereg ruchów i organizacji odwołujących się do idei i praktyk różokrzyża. Do najważniejszych z nich należą: Societas Rosicruciana in Anglia (SRIA), założone w 1867 przez R.W. Little'a (zm. 1878). Do członków SRIA należeli Eliphas Levi i E. Bulwer-Lytton, autor inicjacyjnej powieści Zanoni. Z organizacji tej wyłoniły się:
  • Hermetyczny Zakon Złotego Brzasku, zał. 1887 przez S.L. Mathersa (do jego członków należał laureat Nagrody Nobla W.B. Yeats),
  • dysydenckie Bractwo Astrum Argentinum, zał. 1900 przez A. Crowleya,
  • Bractwo Fratres Lucis, zał. przez Bulwera-Lyttona.
Francja wydała takie organizacje różokrzyżowe jak: Ordre Kabbalistique de la Rose-Croix, zał. 1888 przez Stanislasa de Guaitę (zm. 1897), do którego należeli G. Encausse (zw. Papus), J. Peladan i P. Sedir (zm. 1926), Ordre de la Rose-Croix du Temple et du Graal (czyli Ordre de la Rose-Croix Catholique), założony 1891 przez Peladana, głoszący ezoteryzm katolicki, jak również zagadkowe F.T.L., powstałe ok. 1898 r. W USA powstały następujące stowarzyszenia: Fraternitas Hermetica, Brotherhood of Luxor oraz Hermetic Brotherhood of Light (1875), Societas Rosicruciana in United States (SIRUS, 1880), przemianowane z czasem na Societas Rosicruciana in America (SRIA), Fraternitas Rosae Crucis, założone przez P. Randolpha, oraz Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis (AMORC), założone 1909-25 przez H.S. Lewisa (zm. 1939). R. Steiner dał początek antropozoficznemu inicjacyjnemu ruchowi chrześc., będącemu metamorfozą różokrzyża. W Niemczech w końcu XIX w., za sprawą teozofa F. Hartmanna (zm. 1912), powstał Zakon Ezoterycznego Różokrzyża (połączył się z Ordo Templi Orientis K. Kellnera i T. Reussa). M. Heindel (właśc. C.L. von Grasshoff, zm. 1919), początkowo uczeń Steinera, założył Rosicrucian Fellowship (przeł. 1908 i 1909); jego siedziba znajduje się w Oceanside w Kalifornii. Amerykanin R.S. Clymer był twórcą Rosicrucian Fraternity. W 1915 lub 1924 powstało w Niderlandach z inicjatywy J. van Rijckenborgha (zm. 1968) Rozekruis Pers (Lectorium Rosicrucianum). Łączy ono idee gnostyckie, manichejskie i katarskie. W 1969 syn Rijckenborgha, H. Leene, założył schizmatyczne stowarzyszenie Gemeinschaft Rosae Crucis, 1972 przekształcone w Esoterische Gemeinschaaft Sivas. W Polsce działają: AMORC, Tow. Antropozoficzne, Rosicrucian Fellowship i Lectorium Rosicrucianum.
Źródło: Religia. Encyklopedia PWN, edycja 2003

Powrót do: Ezoteryka



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl