tajemnicebogow@wp.pl


BUDOWLE MEGALITYCZNE - CHARAKTERYSTYKA

Wstęp

Cywilizacja megalityczna jest owocem największej w dziejach ludzkości rewolucji, zwanej neolityczną. Pradawne społeczności porzuciły wówczas całkowicie zależną od przyrody gospodarkę przyswajającą i zaczęły same produkować żywność. Dzięki temu częściowemu wyzwoleniu się spod wpływu sił natury nasi przodkowie mogli tworzć i rozwijać coraz hardziej złożoną kulturę materialną i duchową.

Majestatyczny kult przodków

Megality, czyli wielkie kamienie (od gr. megas - wielki, lithos - kamień), to budowle wznoszone z ogromnych, niełączonych zaprawą głazów, głównie o przeznaczeniu grobowym, ale także świątynnym i ceremonialnym. Ich twórcami byli ludzie żyjący w epoce neolitu i wczesnej epoce brązu w Europie, później również na innych kontynentach. Nazwę megalitów stosuje się tylko dla tych budowli, których powstanie było związane z uniwersalistyczną, występującą na określonym terytorium i w określonym czasie ideą religijną. Charakterystyczną cechą tego systemu wierzeń był rozbudowany kult przodków i Wielkiej Bogini-Matki (Magna Mater), który stanowił inspirację twórców megalitów i decydował o stylu architektonicznym wznoszonych przez nich obiektów. Na rdzennym terytorium cywilizacji megalitycznej, w Europie i Północnej Afryce, byli to ludzie zamieszkujący obszary nadmorskie, nastawieni pokojowo, skupieni na sprawach duchowych i ostatecznych, takich jak życie pośmiertne, upływ czasu i uniwersalne prawa rządzące wszechświatem.

Najstarsze budowle

Budowniczowie megalitów poświęcali mnóstwo czasu, energii i środków na cele niezwiązane z podstawowymi potrzebami ludzkiej egzystencji. Świadczy to o niezwykle ważnym miejscu religii w życiu człowieka już w epoce neolitu. Największy na świecie prehistoryczny kopiec ziemny Silbury Hill usypano 4500 lat temu. Znajduje się on w dzisiejszej zachodniej Anglii, w pobliżu miasta Marlborough. Ma on u podstawy 167 m szerokości i jest wysoki na 39 m. W sąsiedniej wiosce Avebury można podziwiać największy na świecie neolityczny kromlech, czyli krąg z kamieni, o średnicy 427 m, a w niedalekim West Kennet - megalityczny grobowiec ukryty pod stumetrowym kurhanem ziemnym, który był użytkowany nieprzerwanie przez tysiąc lat.

Dolmeny i tolosy

Najbardziej charakterystycznymi budowlami były wznoszone z kamiennych głazów grobowce komorowe umieszczane pod nasypami ziemnymi. Najprostszą ich formę, stanowiły dolmeny, czworokątne komory przykryte kamienną płytą i przypominające kamienne stoły (stąd wzięła się ich celtycka nazwa: dol - "stół", men - "kamień"). Bardziej rozwiniętą postać miały grobowce korytarzowe, w których do komory prowadził korytarz, niekiedy nawet kilkudziesięciometrowej długości. Najbardziej okazałe zarówno pod względem wielkości, jak i struktury były tolosy, których obszerne, koliste komory wieńczono sklepieniem zbudowanym w technice tzw. pozornej kopuły. Obliczono, że w Europie powstało mniej więcej pół miliona megalitycznych grobowców, z których do naszych czasów przetrwało prawie 50 tysięcy.

Menhiry i kromlechy

Podstawowymi modułami megalitycznych konstrukcji były wysokie, kolumnowe bloki kamienne, w najprostszy sposób wyrażające istotę sacrum, połączenia ziemi z przestrzenią niebiańską, siedzibą bogów. Stawiano je niczym słupy, samotnie lub tak, by tworzyły przestrzenne struktury: aleje lub kręgi. Takie głazy nazywa się menhirami, od celtyckiego: men - "kamień", i hir - "wysoki". Taki sam żródłosłów miały kręgi menhirów, kromlechy, od crom - "wygięty", i llech - płaski kamień. Do wyjątkowych budowli należą świątynie wznoszone z obrobionych bloków. Budowano je od początku IV tysiąclecia p.n.e. do połowy II tysiąclecia p.n.e. na wyspach Morza Śródziemnego. Najwięcej było ich na wyspie Malta i na pobliskiej Ghawdex (Gozo). Na Sardynii odkryto pozostałości licznych budowli w kształcie wież zwanych nuragami. Datuje sieje na przełom II i I tysiąclecia p.n.e. W południowej części Półwyspu Iberyjskiego zachowały się także ślady osad obronnych w formie kolistych cytadeli, pochodzących z III i II tysiąclecia p.n.e.
Artykuł pochodzi z: Wielkiej Historii Świata Educational Oxford, Poznań, 2005, t. XII, s. 180-182

Powrót do: Kultury megalityczne



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl