tajemnicebogow@wp.pl




Zobacz również:

Asyria
Informacje ogólne
Bogowie Asyrii
Zigguraty

MAGIA, WRÓŻBY I ŚWIAT PODZIEMNY U ASYRYJCZYKÓW

Wstęp

Świat Asyryjczyków wypełniały nie tylko wielkie i mniejsze bóstwa opiekuńcze, obecne w nim były także złośliwe demony, czarownicy, choroby i susze... Aby ustrzec się przed nimi lub zapobiec skutkom ich działania, posługiwano się magią. Chcąc przewidzieć zagrożenia lub upewnić się co do przychylności bogów, stosowano bogaty repertuar wróżb. Asyryjskie demony, podobnie jak niektóre bóstwa, mają długą i skąp likowaną historię, a początki ich istnienia sięgają czasów Sumerów i najstarszych dziejów Babilonii, skąd przywędrowały do Asyrii. Dość wspomnieć, że groźny Pazuzu, uskrzydlony potwór o psiej twarzy, z czasem stał się istotą przychylną ludziom, chronił ich przed wpływem złego wiatru i przed okrutną Lamasztu, szczególnie niebezpieczną dla kobiet ciężarnych i w połogu. Jego figurki trzymano w domach, a głowę noszono na szyi jako ochronny amulet.

"...i wybierzesz czystego koziołka..."

Najprostszym magicznym sposobem uchronienia się przed złem było przeniesienie go na zastępcę zagrożonej osoby. Po złożeniu ofiar i przywołaniu bóstw opiekuńczych wzywano zły urok lub chorobę, by przeszła na wskazane zwierzę lub figurkę, po czym usuwano ją poza domostwo lub niszcząc, pozbywano się niebezpieczeństwa. Podobne zastępstwo wykorzystywano przy magicznym ataku – woskową lub glinianą figurkę czarownika rzucającego zły urok lub nieprzyjacielskiego władcy (tę w obecności wyruszającej na wyprawę armii) wkładano do ognia, by unicestwić uosabiane przez nią zło.

Boskie odpowiedzi

Asyryjczycy wierzyli, że bogowie zapisywali na tablicach przeznaczenia przyszłe wydarzenia. Poznanie ich zamiarów oznaczało możliwość przedłużenia tego, co się stanie i zaplanowania stosownych działań.
Odpowiedzi były udzielane poprzez:
  • wątrobę ofiarowanego zwierzęcia; rozmiary i kształt poszczególnych jej części stanowić miały dość szczegółowy zapis boskich zamiarów, mogły też zawierać prostą odpowiedź (tak lub nie) na zadane uprzednio pytanie;
  • kształt smugi dymu unoszącego się nad kadzielnicą
  • kształt plamy oliwy wylewanej na powierzchnię wody
  • tor lotu wróżebnych ptaków
Asyryjczycy znali też bardziej wyszukane sposoby wróżenia. Pilnie obserwowali niebo, m.in. ze szczytów zigguratów, bo specyficzne układy Słońca, Księżyca i planet zwiastowały niebezpieczeństwo lub powodzenie. Podobnie jak Babilończycy pracowicie katalogowali niezwykłe wydarzenia (trzęsienia ziemi, zaćmienia, narodziny zdeformowanych zwierząt) wraz z następującymi po nich katastrofami, wiążąc je w osobliwy, ale przecież znany w innych kulturach, ciąg przyczynowo-skutkowy.

Kraina bez powrotu

„Na życie Szamasza, Ereszkigal, Annuaków, wielkich bogów świata podziemnego! Poprzez śmierć wypełniło się przeznaczenie Jaby i poszła drogą swoich ojców. Ktokolwiek w przyszłości – czy to królowa, co zasiada na tronie, czy królewskie faworyty, które mnie w mym grobowcu podniosą, albo gdy ktokolwiek inny [jeszcze] kogoś innego w nim pochowa – ku mym ozdobom w występnym zamiarze rękę wyciągnie, kto otworzy pieczęć tego grobowca: tam w górze, w świetle słońca, jego duch będzie po przedmieściach biegał! W dole w świecie podziemnym, przy rozdzielaniu napojów nie otrzyma wybornego piwa i wina, nie zakosztuje smakowitej mąki wraz z Annunakami! Ningiszzida i Pituch-idugallu, wielcy bogowie Podziemia, oddadzą jego zwłoki złym demonom na całą wieczność, i nie zazna spoczynku!”.
Tak brzmi inskrypcja na kamiennej tabliczce złożonej w grobowcu Jaby, królewskiej małżonki Tiglatpilesara III, odkrytym niedawno w pałacu Kalchu wraz z dwoma podziemnymi komorami mieszczącymi pochówki królowych i dam dworu z IX i VIII wieku p.n.e. Bardziej monumentalne i obszerne były królewskie groby w Aszur, znalezione pod pałacem w pobliżu zigguratu. One jednak zostały spustoszone już w starożytności, a królewskie sarkofagi – poza jednym – rozbite. W mieście znaleziono jeszcze ponad tysiąc grobów, od prostych, jamowych, poprzez terakotowe sarkofagi i skromne grobowce składane z pary zetkniętych otworami dużych naczyń zasobowych, po duże komory i konstruowane z wypalanych cegieł i umieszczane pod domostwami. Te ostatnie służyły jako grobowce rodzinne, gdzie zmarłych składano przez kilka pokoleń.
Asyryjski świat podziemny nie oferował jak w Egipcie, życia po śmierci, kontynuacji ziemskich zajęć i przyjemności. Był cichy i smutny. Rządzili nim Nergal i jego małżonka Ereszkigal, bóstwa (których obawiali się nawet bogowie) władający rzeszą groźnych i odrażających demonów. Duchy zmarłych snuły się po tej krainie bez celu, żywiąc się ulicznym pyłem i gliną. Potomni mogli jednak ulżyć ich doli obficie wyposażając grobowce w żywność i napoje oraz składając stosowne ofiary. Jak sugeruje zacytowany wyżej tekst, niektórzy uczestniczyli nawet w ucztach władców podziemia.
Artykuł pochodzi z Wielkiej Historii Świata Educational Oxford, Poznań, 2005 t. 1, s. 209-210

Powrót do: Asyria



Stronę zaprojektował Ladien. Wszystkie prawa zastrzeżone.
W razie pytań proszę o kontakt pod adresem e-mail: tajemnicebogow@wp.pl